ظرفیت پتروشیمی ایران به ۱۰۱ میلیون تن رسید
گزارش تازه عملکرد صنعت پتروشیمی ایران نشان می دهد ظرفیت اسمی این صنعت با طرح های تکمیل شده به حدود ۱۰۱ میلیون و ۴۰۰ هزار تن در سال رسیده است. این ظرفیت در ۷۹ مجتمع تولیدی مستقر است و در فاصله شهریور ۱۴۰۳ تا پایان خرداد ۱۴۰۵، مجموع تولید واقعی صنعت به ۱۲۴ میلیون و ۲۰۰ هزار تن رسیده است.
اهمیت این ارقام برای فعالان صنعتی فقط در اندازه صنعت پتروشیمی خلاصه نمی شود. پتروشیمی یکی از مهم ترین تأمین کنندگان مواد اولیه صنایع پایین دستی، محصولات پلیمری و شیمیایی و همچنین یکی از بزرگ ترین بخش های صادراتی ایران است؛ بنابراین تغییر ظرفیت، تکمیل پروژه ها و وضعیت صادرات آن مستقیماً به بازار مواد اولیه، تجهیزات، لجستیک و سرمایه گذاری صنعتی مرتبط می شود.
فروش و صادرات چه تصویری از بازار می دهد؟
بر اساس گزارش منتشرشده از عملکرد شرکت ملی صنایع پتروشیمی، فروش داخلی و صادراتی این صنعت در دوره مورد بررسی حدود ۳۹ میلیارد دلار بوده است. از این مقدار، حدود ۴۹ میلیون تن محصول پتروشیمی به ارزش ۲۱.۷ میلیارد دلار صادر شده است.
این ارقام واقعیت گزارش شده برای یک دوره ۲۲ ماهه هستند و نباید با فروش یا صادرات یک سال تقویمی اشتباه گرفته شوند. از دید صنعتی، اهمیت آن ها در نشان دادن مقیاس جریان محصول و ارز در زنجیره پتروشیمی است؛ جریانی که بر تقاضا برای حمل ونقل، مخازن، تجهیزات فرایندی، قطعات، خدمات تعمیراتی و مواد اولیه صنایع پایین دستی اثر می گذارد.
۹ طرح تکمیل شده چه معنایی برای زنجیره تأمین دارد؟
در همین دوره، تکمیل ۹ طرح در بخش های مختلف پتروشیمی گزارش شده است. این پروژه ها فقط به افزایش حجم تولید محدود نیستند و حوزه هایی مانند ABS، متانول، الفین، MEG، پلی استایرن و جمع آوری گازهای مشعل را در بر می گیرند.
برای تأمین کنندگان صنعتی، این ترکیب مهم است؛ زیرا هر پروژه جدید می تواند تقاضای تازه ای برای تجهیزات ثابت و دوار، برق و ابزار دقیق، کاتالیست، خدمات نگهداری، مخازن، لوله و اتصالات و زیرساخت حمل ایجاد کند. با این حال، از اعلام تکمیل پروژه نمی توان به تنهایی نتیجه گرفت که همه واحدها در تمام دوره با ظرفیت کامل کار می کنند؛ نرخ بهره برداری به خوراک، انرژی، تعمیرات و شرایط بازار وابسته است.
چالش اصلی همچنان خوراک و انرژی است
گزارش رسمی هم زمان با توسعه ظرفیت، به ناترازی انرژی و محدودیت خوراک به عنوان یکی از چالش های مهم صنعت اشاره می کند. این نکته برای تحلیل ظرفیت اهمیت دارد: ظرفیت اسمی با تولید قابل تحقق یکسان نیست. اگر گاز، برق یا خوراک موردنیاز واحدها محدود شود، بخشی از ظرفیت نصب شده ممکن است در دوره هایی قابل استفاده نباشد.
به همین دلیل، برای صنایع پایین دستی تنها رشد ظرفیت اسمی کافی نیست. ثبات عرضه محصولات پایه، نرخ بهره برداری مجتمع ها، وضعیت خوراک و میزان عرضه داخلی شاخص هایی هستند که باید در کنار ارقام ظرفیت دنبال شوند.
پروژه های بعدی چه هستند؟
برنامه اعلام شده برای ادامه سال ۱۴۰۵ شامل چند پروژه مهم از جمله الفین توسعه پتروشیمی کنگان با ظرفیت سالانه حدود ۱.۰۸۹ میلیون تن، اوره هنگام با ظرفیت حدود ۱.۰۷۲ میلیون تن، پلی اتیلن سنگین کنگان با ظرفیت ۳۰۰ هزار تن، صدف عسلویه با ظرفیت ۱۳۶ هزار تن و متانول سبلان ۲ با ظرفیت حدود ۱.۶۵ میلیون تن است. همچنین پروژه هایی در زمینه جمع آوری گازهای مشعل و تولید ایزوپروپیل الکل در برنامه قرار دارند.
این ارقام برنامه ای هستند و زمان بهره برداری واقعی هر پروژه باید پس از اعلام رسمی شروع تولید تجاری دوباره بررسی شود. برای تأمین کنندگان و سرمایه گذاران، ارزش عملی این فهرست در شناسایی حوزه هایی است که احتمال افزایش تقاضای تجهیز، خدمات، لجستیک و مواد پایین دستی در آن ها بیشتر است.
جمع بندی صنعتی
واقعیت تأییدشده: ظرفیت اسمی صنعت پتروشیمی حدود ۱۰۱.۴ میلیون تن در سال گزارش شده، تولید ۲۲ ماهه ۱۲۴.۲ میلیون تن بوده و ۴۹ میلیون تن محصول به ارزش ۲۱.۷ میلیارد دلار صادر شده است.
تحلیل: تکمیل پروژه ها و حفظ حجم بالای تولید و صادرات، بازار بزرگی برای تجهیزات، خدمات فنی و زنجیره پایین دستی ایجاد می کند، اما ارزش این ظرفیت به پایداری خوراک و انرژی وابسته است.
عدم قطعیت: پروژه های برنامه ریزی شده برای ادامه ۱۴۰۵ تا زمان اعلام بهره برداری تجاری، باید به عنوان برنامه توسعه و نه ظرفیت قطعی عملیاتی در نظر گرفته شوند.
منابع
شانا — روایت دو سال توسعه و خلق ارزش در صنعت پتروشیمی
