بحران کشتیرانی تنگه هرمز شاید تا سال ۲۰۲۷ ادامه یابد
بزرگترین شرکت کشتیرانی ژاپن اعلام کرده است که انتظار دارد اختلال در تردد کشتی ها از تنگه هرمز تا سال 2027 ادامه یابد و پیش بینی قبلی خود مبنی بر بازگشت به شرایط عادی تا پایان امسال را کنار گذاشته است.
مدیرعامل شرکت میتسویی او اس کی لاینز (MOL)، جوتارو تامورا، به خبرنگاران گفته است: «با توجه به وضعیت فعلی، دشوار است تصور کنیم عملیات کشتیرانی تا پایان سال به هر شکلی از سر گرفته شود»؛ این نقل قول در گزارشی که سایت OilPrice.com در سوم سپتامبر 2026 منتشر کرد آمده است. این شرکت در ماه ژوئیه پیش بینی کرده بود تردد از تنگه هرمز از اکتبر 2026 به تدریج از سر گرفته و تا ژانویه 2027 کاملا عادی شود؛ این پیش بینی اکنون کنار گذاشته شده است.
واقعیت های کلیدی
- طبق همین گزارش، تردد کشتی ها از تنگه هرمز پس از تازه ترین دور درگیری نظامی میان آمریکا و ایران -نخستین حمله پس از بیش از یک ماه- به «تنها چند تردد قابل مشاهده در روز» کاهش یافته است.
- برخی کشتی ها به گفته این گزارش با سیستم ردیابی خاموش یا بدون پرچم رسمی تردد می کنند، نشانه ای از میزان محدودیت کشتیرانی عادی در این مسیر.
- طبق گزارش دیگری از OilPrice.com در یکم سپتامبر 2026، قیمت نقطه ای گاز مایع آسیا به 24.614 دلار در هر MMBtu رسید، بالاترین رقم پنج ماه اخیر و بیشتر از 23.388 دلار هفته قبل از آن.
- قیمت گاز مرجع اروپا (TTF) نیز پنج درصد رشد کرد و به حدود 82.6 دلار در هر مگاوات ساعت رسید؛ بالاترین سطح در بیش از سه سال و نیم اخیر، از ژانویه 2023.
- شرکت قطرانرژی (QatarEnergy) فورس ماژور برخی محموله های گاز مایع را تا نوامبر تمدید کرده و خریدارانی مانند پاکستان، بنگلادش، کره جنوبی، تایوان و هند به دنبال محموله های جایگزین در بازار نقطه ای هستند.
چرا اهمیت دارد
طبق تحلیل پیشین وود مکنزی (Wood Mackenzie)، بسته شدن کامل تنگه هرمز حدود 1.5 میلیون تن گاز مایع در هفته (معادل 2.2 میلیارد متر مکعب) یعنی نزدیک به 19 درصد از صادرات جهانی گاز مایع را از بازار خارج می کند؛ حدود 90 درصد صادرات گاز مایع قطر و امارات معمولا به بازارهای آسیایی می رود. میعارو هوانگ، مدیر تحقیقات گاز آسیا اقیانوسیه در وود مکنزی، گفته است قیمت نقطه ای گاز مایع آسیا از بیش از 20 دلار در هر MMBtu عبور کرده و از حالت تخفیف نسبت به قیمت اروپا به صرف مثبت تبدیل شده است.
اثر صنعتی و اقتصادی
اختلالی به این وسعت و طول مدت، فراتر از بازار انرژی اثر می گذارد. افزایش قیمت گاز و گاز مایع هزینه برق و خوراک صنایعی را که به گاز به عنوان سوخت نیروگاهی یا خوراک شیمیایی وابسته اند -از فولاد و سیمان تا کود و پتروشیمی- در هر اقتصاد واردکننده گاز مایع افزایش می دهد. طولانی تر شدن زمان سفر کشتی ها، بالارفتن حق بیمه (به ویژه بیمه ریسک جنگی) و تغییر مسیر کشتی ها نیز هزینه حمل هر نوع محموله عبوری از خلیج فارس را بالا می برد.
برای فعالان صنعتی ایران، این موضوع نه یک اثر غیرمستقیم بلکه یک واقعیت مستقیم است: تنگه ای که این گزارش ها درباره آن صحبت می کنند، دروازه دریایی خود ایران است. افزایش ریسک تردد، بالارفتن هزینه بیمه کشتی های مراجعه کننده به بندرهای ایرانی و اختلال گسترده تر در تجارت انرژی منطقه، همگی بر هزینه و قابلیت اطمینان واردات ماشین آلات، قطعات و مواد اولیه و همچنین صادرات محصولات پتروشیمی و فلزی از مسیر خلیج فارس اثر مستقیم دارند.
چه چیزی باید دنبال شود
در هفته های آینده باید دید آیا میتسویی او اس کی و سایر شرکت های بزرگ کشتیرانی یا بیمه گرهای آنها بار دیگر برنامه زمانی بازگشت به شرایط عادی را تجدیدنظر می کنند، آیا قطرانرژی فورس ماژور را فراتر از نوامبر تمدید می کند، و آیا شاخص های گاز آسیا و اروپا با نزدیک شدن به فصل سرما در نیمکره شمالی -که معمولا صرف نظر از وضعیت هرمز تقاضای گاز مایع را بالا می برد- همچنان روند صعودی خود را ادامه می دهند.
