تفاوت تراش CNC و فرز CNC در کاربرد، قیمت و هزینه تولید

تفاوت اصلی تراش CNC و فرز CNC در حرکت برشی و شکل قطعاتی است که برای ساخت آنها مناسب اند. در تراشکاری معمول، قطعه می چرخد و ابزار برش با پیشروی کنترل شده از آن براده برداری می کند. در فرزکاری، ابزار برشی می چرخد و حرکت نسبی ابزار و قطعه، سطح مورد نظر را شکل می دهد. به همین دلیل، تراش معمولا برای قطعات دورانی مانند شفت و بوش انتخاب می شود و فرز برای بدنه ها، شیارها، حفره ها و سطوح سه بعدی کاربرد دارد.

اما از نظر قیمت، نمی توان گفت فرز همیشه گران تر است. یک تراش مجهز به ابزار زنده، محور Y و اسپیندل دوم ممکن است از یک فرز سه محور ساده قیمت بیشتری داشته باشد. انتخاب اقتصادی به نقشه قطعه، تیراژ، تجهیزات دستگاه و هزینه تولید هر قطعه سالم بستگی دارد.

تفاوت تراش CNC و فرز CNC در یک نگاه

این جدول درباره پیکربندی های معمول است؛ دستگاه های چندمنظوره بخشی از قابلیت های تراش و فرز را در یک ماشین ترکیب می کنند.

دستگاه تراش CNC برای چه کارهایی مناسب است؟

تراش CNC زمانی انتخاب طبیعی تری است که بخش اصلی هندسه قطعه حول یک محور شکل بگیرد؛ برای مثال، شفتی با چند قطر، بوشی با سوراخ مرکزی یا پینی با شیار و رزوه. عملیات متداول آن شامل روتراشی، کف تراشی، داخل تراشی، شیارزنی و رزوه تراشی است. سوراخکاری محوری نیز با تجهیزات مناسب انجام می شود.

در این فرایند، «ابزار ثابت» یعنی ابزار در عملیات تراش معمول حول محور خود نمی چرخد؛ ابزار همچنان در مسیر برنامه ریزی شده حرکت می کند. بنابراین توصیف تراش به عنوان دستگاهی با ابزار کاملا بی حرکت، دقیق نیست.

هنگام انتخاب تراش، فقط قطر سه نظام را نبینید. قطر واقعی قابل تراش، طول قابل ماشینکاری، ظرفیت عبور میله، فضای ابزار و نیاز به مرغک یا تکیه گاه باید با نقشه قطعه تطبیق داده شوند. ظرفیت اسمی دستگاه لزوما به معنی امکان ساخت هر قطعه با همان ابعاد نیست.

فرز CNC چه کاربردهایی دارد؟

فرز CNC برای قطعاتی مناسب است که به ایجاد سطح، پله، شیار، حفره یا سوراخ در موقعیت های مختلف نیاز دارند. ساخت براکت، بلوک های صنعتی، اجزای قالب و بدنه های ماشینکاری شده از کاربردهای آن است.

قطعه در فرز سه محور به میز یا فیکسچر بسته می شود، اما این به معنی بی حرکت بودن مطلق آن نیست؛ بسته به ساختار ماشین، میز، مجموعه اسپیندل یا هر دو حرکت می کنند. در دستگاه های مجهز به محور دورانی، جهت قطعه نیز قابل تغییر است.

همچنین فرز CNC فلزکاری را نباید با هر دستگاهی که نام CNC دارد یکی دانست. روتر چوب و دستگاه برش ورق، از نظر ساختار و کاربرد معادل مرکز ماشینکاری فلز نیستند. اگر قطعه شما از ورق ساخته می شود و مسئله اصلی ایجاد الگوی برش یا سوراخ های تکراری است، بررسی تفاوت برش لیزر و پانچ CNC نیز به انتخاب فرایند مناسب کمک می کند.

آیا تراش CNC می تواند فرزکاری کند؟

بعضی تراش ها به «ابزار زنده» مجهز هستند؛ یعنی ابزار می تواند با نیروی محرکه بچرخد و عملیاتی مانند سوراخکاری و فرزکاری را انجام دهد. محور C برای کنترل موقعیت زاویه ای اسپیندل و محور Y برای دسترسی به بعضی ویژگی های خارج از مرکز کاربرد دارند. امکانات دقیق به مدل دستگاه بستگی دارد.

برای نمونه، سازنده Haas برای مدل ST-10Y قابلیت فرزکاری، سوراخکاری و قلاویزکاری با محور Y و ابزار زنده را معرفی کرده است. این نمونه نشان می دهد مرز قابلیت های دو خانواده همیشه مطلق نیست.

با این حال، وجود ابزار زنده تراش را جایگزین کامل هر فرزی نمی کند. فضای کاری، توان ابزار زنده، دسترسی ابزار و شکل قطعه همچنان محدودیت ایجاد می کنند. برای شفتی که علاوه بر تراش به شیار یا سوراخ جانبی نیاز دارد، باید هزینه دو مسیر را مقایسه کرد: تراش و سپس فرز جداگانه، یا انجام عملیات روی تراش مجهز.

قیمت تراش CNC بیشتر است یا فرز CNC؟

پاسخ معتبر فقط با مقایسه مدل و پیکربندی مشخص به دست می آید. مقایسه یک تراش دو محور کوچک با یک فرز پنج محور، تفاوت سطح تجهیزات را هم وارد نتیجه می کند؛ چنین مقایسه ای به تنهایی ثابت نمی کند کدام خانواده گران تر است.

در بازار ایران نیز قیمت نهایی به وضعیت دستگاه، مبدا تامین، نرخ ارز، هزینه حمل، شرایط تحویل و خدمات وابسته است. بدون استعلام تاریخ دار برای مدل مشخص، ارائه بازه تومانی می تواند گمراه کننده باشد. قیمت خارجی سازنده هم قیمت تحویل و راه اندازی همان دستگاه در ایران نیست.

برای مقایسه پیشنهادها، این موارد را یکسان کنید:

تعداد محور به تنهایی معیار کافی نیست. در فرز، امکان موقعیت دهی پنج محوره با ماشینکاری همزمان پنج محور یکسان نیست؛ قابلیت مورد نیاز باید در پیشنهاد فنی مشخص باشد.

هزینه تولید را چگونه مقایسه کنیم؟

دستگاه ارزان تر الزاماً قطعه ارزان تر تولید نمی کند. اگر ماشین به بستن مجدد قطعه، انتقال به دستگاه دیگر یا زمان تنظیم بیشتری نیاز داشته باشد، بخشی از صرفه جویی خرید از بین می رود.

برای مقایسه اقتصادی، این رابطه را مبنا قرار دهید:

هزینه هر قطعه سالم = مجموع هزینه های تولید دسته ÷ تعداد قطعات سالم تحویل شده

هزینه دسته شامل مواد، برنامه نویسی، تنظیم، زمان اشغال ماشین، ابزار مصرفی، نیروی انسانی، بازرسی و دوباره کاری است. هزینه مالکیت دستگاه نیز باید با روش حسابداری مشخص به تولید تخصیص یابد؛ آن را دوباره در نرخ ساعتی حساب نکنید.

مثلا اگر دو روش برای تولید یک دسته مشابه، به ترتیب 30 و 24 میلیون تومان هزینه داشته باشند و هر دو 100 قطعه سالم تحویل دهند، هزینه هر قطعه 300 و 240 هزار تومان خواهد بود. این اعداد صرفا مثال محاسباتی هستند، نه نرخ خدمات بازار.

در تیراژ پایین، زمان برنامه نویسی و تنظیم سهم بیشتری از هزینه هر قطعه دارد. در سفارش های تکراری، زمان چرخه، عمر ابزار و تعداد قطعات سالم اهمیت بیشتری پیدا می کنند. بنابراین از تامین کننده بخواهید پیشنهاد را برای جنس، نقشه و تیراژ یکسان ارائه کند.

کدام دستگاه برای کار شما مناسب تر است؟

اگر هنوز سفارش پایدار ندارید، پیش از خرید می توانید از ارائه دهندگان خدمات CNC برای نقشه و تیراژ مشخص استعلام بگیرید و هزینه برون سپاری را با هزینه مالکیت دستگاه مقایسه کنید.

برای مشاهده یک نمونه عرضه خدمت در سایت، آگهی خدمات ماشینکاری قالبسازی  به خدمات CNC، تراش و فرز اشاره دارد. ظرفیت، امکان اجرای نقشه و شرایط همکاری باید مستقیما با صاحب آگهی بررسی شود؛ انتشار آگهی به معنی تایید کیفیت یا تضمین معامله از سوی سلام صنعت نیست.

پیش از خرید دستگاه نو یا دست دوم چه بخواهیم؟

پیشنهاد فنی را بر اساس یک قطعه نماینده از سفارش های واقعی خود بگیرید. جنس، ابعاد اولیه، نقشه، تلرانس، کیفیت سطح و تعداد سفارش را مشخص کنید و بخواهید زمان تولید و تجهیزات لازم اعلام شود.

برای دستگاه دست دوم، سال ساخت یا ظاهر تمیز کافی نیست. بررسی وضعیت اسپیندل، محورهای حرکتی، سیستم روغنکاری، کنترلر، سوابق تعمیر و موجود بودن قطعات یدکی باید توسط کارشناس انجام شود. تست ماشینکاری و اندازه گیری قطعه حاصل، برای قضاوت درباره عملکرد واقعی اهمیت دارد.

در قرارداد نیز فهرست تجهیزات همراه، روش پذیرش، مسئول حمل و نصب، آموزش، تعهدات خدمات و موارد خارج از قیمت را بنویسید. انتخاب نهایی باید بر اساس توان تولید قطعه مورد نیاز با هزینه قابل قبول باشد، نه صرفا نام تراش یا فرز روی دستگاه.

پرسش های متداول

دقت تراش CNC بیشتر است یا فرز CNC؟

هیچ کدام در همه کاربردها دقیق تر نیستند. دقت به مدل و وضعیت ماشین، ابزار، بستن قطعه، شرایط حرارتی و روش اندازه گیری بستگی دارد. معیار مناسب، نتیجه تست روی قطعه ای با الزامات مشابه سفارش شماست.

آیا یک فرز پنج محور جای تراش را می گیرد؟

پنج محور بودن به تنهایی قابلیت تراشکاری ایجاد نمی کند. ماشین باید برای عملیات مورد نیاز طراحی و تجهیز شده باشد. برای تولید قطعات عمدتا دورانی، مقایسه زمان و هزینه با تراش همچنان ضروری است.

برای شروع کارگاه، کدام دستگاه سودآورتر است؟

بدون شناخت سفارش ها نمی توان حکم داد. ترکیب قطعات، تیراژ، مهارت برنامه نویسی، دسترسی به خدمات و میزان استفاده واقعی از ماشین، تعیین کننده اند. ابتدا چند سفارش نماینده را قیمت گذاری کنید.